Fioletowy, błyszczący i nieco tajemniczy. Bakłażan przez lata był w Polsce zdecydowanie mniej popularny niż pomidory, ogórki czy cukinia. Dziś coraz częściej pojawia się jednak na straganach i w warzywniakach. I bardzo dobrze, bo jego możliwości w kuchni są naprawdę duże.
Można go usmażyć w panierce, zapiec z mięsem i beszamelem albo nadziać warzywami i serem. Dobrze sprawdza się także na grillu i w pastach.
Bakłażan ma historię starszą, niż mogłoby się wydawać
Dziś trudno wyobrazić sobie kuchnię Grecji, Włoch czy Turcji bez bakłażana. Jednak jego korzenie wcale nie sięgają basenu Morza Śródziemnego. To roślina pochodząca z Azji, której historia uprawy liczy tysiące lat. Za najważniejsze obszary związane z udomowieniem bakłażana uznaje się subkontynent indyjski oraz Azję Południowo-Wschodnią. Badania genetyczne pokazują, że jego droga od dzikich odmian do warzywa, które znamy dziś, była bardziej złożona, niż wcześniej przypuszczano. Bakłażan od dawna był znany także w Chinach. Najstarsza wiarygodnie datowana wzmianka o jego uprawie w chińskich źródłach pochodzi z 59 roku p.n.e. Przez kolejne stulecia roślinę selekcjonowano, uzyskując owoce różniące się wielkością, kształtem i smakiem. Do Europy bakłażan trafił znacznie później, prawdopodobnie za pośrednictwem świata arabskiego. Z czasem szczególnie mocno zadomowił się w kuchniach południowej Europy. Dziś jest jednym z charakterystycznych składników kuchni śródziemnomorskiej - od greckiej musaki po włoskie i tureckie dania z pieczonym czy grillowanym bakłażanem.
Co właściwie ma w sobie bakłażan?
Bakłażan jest warzywem lekkim i stosunkowo niskokalorycznym. Dostarcza przede wszystkim wody i błonnika, a także zawiera m.in. witaminę C oraz składniki mineralne. Warto jednak pamiętać, że jego wartość zależy również od sposobu przygotowania. Bakłażan bardzo łatwo chłonie tłuszcz podczas smażenia. Jeśli więc zależy nam na lżejszej wersji potrawy, możemy zamiast smażenia wykorzystać piekarnik albo grill. Charakterystyczny fiolet skóry związany jest z obecnością barwników roślinnych - antocyjanów. Dlatego młode, jędrne bakłażany często warto przygotowywać ze skórką.
Czy bakłażana trzeba solić?
To jedno z najczęściej powtarzanych pytań. Nie jest to już bezwzględna konieczność. Posolenie pokrojonego bakłażana i odstawienie go na około 20-30 minut może pomóc ograniczyć ewentualną gorycz. Po tym czasie plastry można osuszyć papierowym ręcznikiem. W przypadku młodych, świeżych odmian goryczka jest jednak zwykle niewielka i wiele osób pomija ten etap.
A teraz najważniejsze - kuchnia.
Panierowane kotlety z bakłażana
To propozycja dla tych, którzy lubią klasyczne polskie kotlety, ale chcą spróbować czegoś bez mięsa.
Składniki:
- 1 duży bakłażan
- 2 jajka
- około 100 g bułki tartej
- 2 łyżki mąki
- 1 ząbek czosnku
- sól i pieprz
- słodka papryka
- szczypta oregano
- olej do smażenia
Przygotowanie:
Bakłażana myjemy i kroimy w plastry o grubości około 1 cm. Jeśli jest bardzo duży lub ma twardszą skórkę, możemy ją częściowo usunąć. Plastry lekko solimy i odstawiamy na około 20 minut. Następnie dokładnie osuszamy. Jajka roztrzepujemy z przeciśniętym przez praskę czosnkiem, pieprzem, papryką i oregano.
Każdy plaster obtaczamy najpierw w mące, następnie w jajku i na końcu w bułce tartej. Smażymy na rozgrzanym oleju z obu stron, aż panierka będzie złocista, a bakłażan miękki.
Wersja lżejsza: kotlety można ułożyć na blasze wyłożonej papierem do pieczenia, delikatnie skropić olejem i piec około 20–25 minut w temperaturze 200 stopni Celsjusza, obracając w połowie pieczenia.
Najlepiej smakują z sosem czosnkowym, pomidorowym albo po prostu z surówką.
Musaka z bakłażanem
Jeśli bakłażan ma swoją kulinarną wizytówkę, jest nią właśnie musaka. To sycąca zapiekanka, w której warstwy bakłażana spotykają się z mięsem, pomidorami i kremowym beszamelem.
Składniki:
- 2 duże bakłażany
- 500 g mięsa mielonego
- 1 cebula
- 2 ząbki czosnku
- 400 g pomidorów z puszki
- 1 łyżeczka oregano
- 1/2 łyżeczki cynamonu
- sól i pieprz
- oliwa
Na beszamel:
- 40 g masła
- 40 g mąki
- 400 ml mleka
- 50 g startego sera
- szczypta gałki muszkatołowej
- sól i pieprz
Przygotowanie:
Bakłażany kroimy wzdłuż na plastry. Smarujemy je niewielką ilością oliwy i podpiekamy w piekarniku w temperaturze około 200 stopni Celsjusza przez kilkanaście minut, aż zmiękną i lekko się zrumienią. Cebulę kroimy w kostkę i podsmażamy. Dodajemy mięso mielone oraz czosnek. Kiedy mięso się przyrumieni, dodajemy pomidory, oregano, cynamon, sól i pieprz. Dusimy około 15-20 minut. Przygotowujemy beszamel. W rondelku rozpuszczamy masło, dodajemy mąkę i mieszamy. Stopniowo wlewamy mleko, cały czas mieszając, aż sos zgęstnieje. Doprawiamy solą, pieprzem i gałką muszkatołową. Dodajemy starty ser. W naczyniu żaroodpornym układamy warstwę bakłażana, następnie mięso i ponownie bakłażana. Całość przykrywamy beszamelem. Pieczemy około 35-40 minut w temperaturze 180 stopni Celsjusza. Po wyjęciu z piekarnika warto odczekać około 10-15 minut. Wtedy musaka łatwiej się kroi.
Bakłażan faszerowany pomidorami i fetą
To propozycja znacznie lżejsza od musaki i idealna na sierpniowy obiad albo kolację.
Składniki:
- 2 bakłażany
- 2-3 dojrzałe pomidory
- 150 g sera feta
- 1 ząbek czosnku
- 1 mała cebula
- garść świeżej bazylii
- 2 łyżki oliwy
- sól i pieprz
- oregano
Przygotowanie:
Bakłażany przecinamy wzdłuż na pół. Miąższ delikatnie nacinamy nożem, uważając, żeby nie uszkodzić skórki. Smarujemy oliwą i pieczemy około 15 minut w temperaturze 200 stopni Celsjusza. W tym czasie przygotowujemy farsz. Pomidory kroimy w kostkę, cebulę drobno siekamy, a fetę kruszymy. Dodajemy czosnek, posiekaną bazylię, oregano i pieprz. Podpieczone bakłażany wyjmujemy z piekarnika. Możemy delikatnie wydrążyć część miąższu, pokroić go i wymieszać z farszem. Napełniamy bakłażany przygotowanym nadzieniem i ponownie wkładamy do piekarnika na około 15-20 minut. Przed podaniem posypujemy świeżą bazylią.
Bakłażan nie musi być dodatkiem
Właśnie to jest chyba jego największą zaletą. Może być dodatkiem do obiadu, ale równie dobrze może zagrać główną rolę. W sierpniu, kiedy pomidory są dojrzałe, papryka pachnie latem, a na straganach pojawia się mnóstwo świeżych warzyw, bakłażan aż prosi się o kulinarny eksperyment. Możemy go smażyć, piec, grillować i faszerować. Możemy zrobić z niego kotlety, zapiekankę albo lekką kolację. I choć do Polski przywędrował z bardzo daleka, dziś nie trzeba już szukać go w kuchniach Azji czy basenu Morza Śródziemnego. Wystarczy zajrzeć do najbliższego warzywniaka.
Komentarze