Jeszcze kilkanaście lat temu ukończenie studiów wyższych było dla wielu osób gwarancją wyraźnie wyższych zarobków. Dziś ta przewaga systematycznie maleje. Z badań przeprowadzonych przez naukowców z Uniwersytetu Łódzkiego wynika, że w ciągu ostatnich 20 lat premia płacowa wynikająca z posiadania wyższego wykształcenia wyraźnie się zmniejszyła.
Zaprezentowana podczas VI Kongresu Statystyki Polskiej analiza pokazuje, że średnia stopa zwrotu z edukacji spadła z 17,2 proc. w 2004 roku do 15,5 proc. w 2024 roku.
Kobiety odczuwają zmiany bardziej
Badanie wskazuje, że spadek korzyści z wyższego wykształcenia był szczególnie widoczny wśród kobiet. Od 2018 roku kobiety osiągają niższą premię płacową za wykształcenie niż mężczyźni. Podobna tendencja dotyczy także doświadczenia zawodowego.
Zdaniem autorek badania może to wynikać między innymi z profilu ukończonych kierunków studiów. Mężczyźni częściej wybierają kierunki techniczne i specjalistyczne, których kompetencje są trudniejsze do zastąpienia na rynku pracy. Z kolei wiele kobiet kończy kierunki o podobnym profilu, co zwiększa konkurencję między kandydatkami.
Coraz więcej absolwentów uczelni
Jednym z powodów spadku znaczenia dyplomu jest rosnąca liczba osób z wyższym wykształceniem. W ciągu dwóch dekad na rynek pracy weszły kolejne roczniki absolwentów uczelni, przez co wyższe wykształcenie przestało być cechą wyróżniającą pracownika.
Jednocześnie badanie pokazuje, że relatywnie lepiej utrzymuje się wartość wykształcenia zawodowego w porównaniu z ogólnym wykształceniem średnim. To kolejny sygnał, że konkretne kwalifikacje zawodowe są dziś wysoko cenione przez pracodawców.
Doświadczenie zawodowe także traci na wartości
Zmniejsza się również znaczenie wieloletniego doświadczenia zawodowego. Premia płacowa z tego tytułu spadła z 16,1 proc. w 2004 roku do 11,2 proc. w 2024 roku.
Eksperci wskazują, że wpływ na to mają postępująca cyfryzacja, automatyzacja oraz standaryzacja wielu obowiązków. W efekcie wdrożenie nowego pracownika trwa krócej niż kiedyś, a różnice między osobą z kilkuletnim a kilkunastoletnim stażem nie zawsze przekładają się na wyższe wynagrodzenie.
Płaca minimalna zmieniła rynek
Istotnym czynnikiem jest również dynamiczny wzrost płacy minimalnej. W ostatnich dwóch dekadach rosła ona znacznie szybciej niż wynagrodzenia wielu pracowników z wyższym wykształceniem.
Efektem jest spłaszczenie struktury wynagrodzeń. Coraz więcej osób zarabia kwoty zbliżone do siebie, a różnice pomiędzy płacami pracowników z wykształceniem średnim i wyższym są mniejsze niż jeszcze kilkanaście lat temu.
Nie oznacza to jednak, że edukacja przestała mieć znaczenie. Specjaliści podkreślają, że wykształcenie nadal zwiększa szanse na zatrudnienie i rozwój kariery, jednak sam dyplom coraz rzadziej gwarantuje wysokie zarobki. Coraz większego znaczenia nabierają natomiast konkretne umiejętności, specjalistyczne kompetencje oraz gotowość do ciągłego podnoszenia kwalifikacji.
Komentarze