4 listopada 2026 r. w Parlamencie Europejskim w Brukseli odbyło się wysłuchanie przed Komisją Rozwoju Regionalnego (REGI) w ramach European Gender Equality Week 2026, poświęcone sytuacji kobiet na obszarach wiejskich i ich prawu do pozostania w miejscu zamieszkania w obliczu zmian demograficznych. Wśród zaproszonych ekspertek znalazła się Beata Krzewińska, prezes EURO-AGRO Consulting, która przedstawiła problemy i oczekiwania kobiet z Polski Wschodniej. W rozmowie z Jolantą Kozak opowiada o swoim wystąpieniu, wyludnianiu się Lubelszczyzny oraz o tym, dlaczego przyszła polityka unijna musi uwzględniać szczególną sytuację regionów przygranicznych.
Jolanta Kozak: W Parlamencie Europejskim coraz głośniej mówi się o unijnym „prawie do pozostania” na terenach wiejskich. Kiedy stanęła Pani przed europosłami z Komisji REGI, od czego zaczęła Pani opowieść o kobietach z naszego regionu?
Beata Krzewińska: Zaczęłam od pokazania, jak bardzo zmieniła się sytuacja kobiet na polskiej wsi w ciągu jednego pokolenia. Udział mieszkanek obszarów wiejskich z wyższym wykształceniem wzrósł czterokrotnie. To ogromna zmiana, która powinna znaleźć odzwierciedlenie w sposobie myślenia o rozwoju tych terenów. Na lubelskiej wsi mieszkają dziś dobrze wykształcone kobiety, specjalistki w różnych dziedzinach, osoby przedsiębiorcze i aktywne społecznie. Mają ambicje zawodowe, chcą prowadzić firmy, rozwijać swoje miejscowości i wykorzystywać zdobyte kompetencje. Problem polega na tym, że lokalny rynek pracy i dostępne możliwości rozwoju często nie nadążają za ich aspiracjami.
Jolanta Kozak: Z jednej strony imponujący wzrost poziomu wykształcenia, z drugiej coraz więcej młodych kobiet wyjeżdżających do dużych miast. Jak mocno wybrzmiały w Brukseli dane dotyczące wyludniania się Lubelszczyzny?
Beata Krzewińska: Przytoczyłam dane, które pokazują skalę problemu. W latach 2021-2025 spadek liczby ludności odnotowano w 195 spośród 213 gmin województwa lubelskiego. W tym okresie liczba kobiet w naszym regionie zmniejszyła się o 12 481. Tylko w 2025 roku ubyły 2 532 mieszkanki. To oznacza, że każdego roku tracimy około dwóch i pół tysiąca kobiet. Za tymi liczbami kryją się konkretne decyzje życiowe, najczęściej związane z poszukiwaniem lepszej pracy, wyższych zarobków i warunków do założenia rodziny. Jeżeli chcemy zatrzymać ten proces, musimy stworzyć kobietom rzeczywiste możliwości rozwoju zawodowego i godnego życia w miejscu zamieszkania.
Jolanta Kozak: Unijni urzędnicy mogą jednak odpowiedzieć, że programy wsparcia dla kobiet na wsi już przecież działają. Gdzie ten system rozmija się z rzeczywistością wschodniego pogranicza?
Beata Krzewińska: Mamy wiele instrumentów wsparcia, między innymi programy dotyczące zatrudnienia, przedsiębiorczości, sukcesji gospodarstw czy rozwoju małego przetwórstwa. Problem w tym, że nie uwzględniają one w wystarczającym stopniu szczególnej sytuacji regionów przygranicznych. Wojna w Ukrainie, sankcje gospodarcze i ograniczenie handlu przygranicznego wpłynęły na funkcjonowanie wielu lokalnych przedsiębiorstw. Kobiety, które chcą rozwijać działalność gospodarczą i inwestować w większe przedsięwzięcia, często napotykają barierę finansową. Dostęp do kapitału jest szczególnie ważny w przypadku małych i średnich przedsiębiorstw. Nie możemy też zapominać o codziennych problemach. Brak żłobków, ograniczony dostęp do opieki nad osobami starszymi czy trudności komunikacyjne mają bezpośredni wpływ na aktywność zawodową kobiet. Bez rozwiązania tych problemów nawet najlepsze programy wsparcia nie przyniosą oczekiwanych rezultatów.
Jolanta Kozak: Mimo tych trudności kobiety na lubelskiej wsi wykazują ogromną aktywność. W Parlamencie Europejskim mówiła Pani o ponad dwudziestu tysiącach kobiet działających w Kołach Gospodyń Wiejskich.
Beata Krzewińska: To bardzo dobry przykład potencjału społecznego i organizacyjnego naszego regionu. W województwie lubelskim zarejestrowano ponad 2 020 Kół Gospodyń Wiejskich. Przy ustawowym wymogu co najmniej dziesięciu członków daje to ponad 20 tysięcy osób zaangażowanych w ich działalność. Koła mają osobowość prawną, mogą samodzielnie realizować projekty, pozyskiwać i rozliczać środki publiczne, a także prowadzić działalność gospodarczą. Ich liderki zdobywają doświadczenie w zarządzaniu, organizacji przedsięwzięć i gospodarowaniu finansami. To kompetencje, które mogą być wykorzystywane również w biznesie. Chciałam pokazać europosłom, że kobiety na polskiej wsi nie oczekują wyłącznie pomocy. Mają pomysły, umiejętności i gotowość do działania. Potrzebują natomiast odpowiednich warunków, aby ten potencjał rozwijać.
Jolanta Kozak: W Brukseli trwają prace nad przyszłym budżetem Unii Europejskiej. Jakie postulaty dotyczące finansowania rozwoju regionów po 2027 roku przedstawiła Pani europosłom?
Beata Krzewińska: Przedstawiłam cztery najważniejsze postulaty. Pierwszy dotyczy utrzymania bezzwrotnych dotacji inwestycyjnych dla małych i średnich przedsiębiorstw. W regionach takich jak Lubelszczyzna nie możemy opierać finansowania rozwoju wyłącznie na instrumentach zwrotnych. Drugi postulat to specjalne wsparcie dla regionów przygranicznych, które ponoszą gospodarcze konsekwencje swojego położenia i obecnej sytuacji geopolitycznej. Trzeci dotyczy powiązania finansowania inwestycji gospodarczych z rozwojem usług publicznych i tworzeniem nowych miejsc pracy. Nie wystarczy wspierać przedsiębiorczości, jeżeli jednocześnie nie zapewnimy mieszkańcom dostępu do podstawowych usług. Czwarty postulat to rzeczywisty udział kobiet w konsultowaniu i przygotowywaniu przyszłych programów unijnych. To one najlepiej wiedzą, jakie bariery napotykają w codziennym życiu i prowadzeniu działalności gospodarczej. Ich głos powinien być uwzględniany już na etapie projektowania instrumentów wsparcia.
Jolanta Kozak: Jakim przesłaniem zakończyła Pani swoje wystąpienie, aby głos Lubelszczyzny został usłyszany w Parlamencie Europejskim?
Beata Krzewińska: Podkreśliłam, że Lubelszczyzna leży na zewnętrznej granicy Unii Europejskiej, a jej rozwój ma znaczenie nie tylko regionalne, ale również europejskie. Bezpieczeństwo tych terenów jest ściśle związane z kondycją lokalnej gospodarki i sytuacją mieszkańców. Jeżeli chcemy, aby kobiety pozostawały na obszarach wiejskich, musimy zapewnić im dostęp do pracy, kapitału, usług publicznych i możliwości rozwoju. Mieszkanki naszego regionu mają odpowiednie kompetencje i są gotowe podejmować nowe wyzwania. Zadaniem polityki unijnej po 2027 roku powinno być stworzenie takich warunków, aby pozostanie na Lubelszczyźnie było świadomym i atrakcyjnym wyborem, a nie koniecznością wymagającą nieustannych wyrzeczeń.
- Dziękuje za rozmowę
Beata Krzewińska - ekspertka ds. funduszy UE z ponad 32-letnim doświadczeniem w sektorze rolno-spożywczym, prezes EURO-AGRO Consulting.


Komentarze