Ćwierć wieku temu przedsiębiorcy z Lubelszczyzny postanowili mówić wspólnym głosem. Co wówczas skłoniło ich do powołania organizacji i jak z perspektywy 25 lat ocenia Pan jej największe osiągnięcia? Czy są również cele, których mimo wieloletnich starań nie udało się zrealizować?
- Kiedy w 2001 roku powstawała nasza organizacja, polska przedsiębiorczość była na innym etapie rozwoju. Firmy prywatne budowały swoją pozycję, a przedsiębiorcy coraz wyraźniej dostrzegali, że działając osobno, mają ograniczony wpływ na warunki prowadzenia działalności. Potrzebowaliśmy silnej reprezentacji, która nie tylko przedstawi nasze problemy, ale też będzie uczestniczyć w wypracowywaniu rozwiązań.
Dzisiaj zrzeszamy ponad 100 członków, od firm rodzinnych po większe przedsiębiorstwa, reprezentujących różne branże. Ta różnorodność daje nam szeroką perspektywę. Chcę jednak szczególnie podkreślić coś, co odróżnia nas od wielu innych stowarzyszeń biznesowych: uczestniczymy w ustawowym systemie reprezentacji pracodawców. Konfederacja Lewiatan, której jesteśmy regionalną organizacją członkowską, ma status reprezentatywnej organizacji pracodawców w rozumieniu ustawy z 24 lipca 2015 roku o Radzie Dialogu Społecznego i innych instytucjach dialogu społecznego. To nie jest wyłącznie prestiżowy tytuł, lecz konkretna podstawa uczestnictwa w dialogu społecznym. Nasi przedstawiciele zasiadają w Wojewódzkiej Radzie Dialogu Społecznego, Wojewódzkiej i powiatowych Radach Rynku Pracy oraz Radzie Społecznej Lubelskiego Oddziału Wojewódzkiego NFZ. W tych gremiach przedstawiamy stanowiska pracodawców i uczestniczymy w opiniowaniu rozwiązań dotyczących gospodarki, zatrudnienia i ochrony zdrowia. To jedna z najważniejszych wartości, jakie dajemy naszym członkom.
Przez 25 lat zmieniła się gospodarka, zmienili się przedsiębiorcy i zmieniła się również nasza organizacja. Dzisiaj mamy znacznie większe doświadczenie, silniejszą pozycję i realne możliwości wpływania na sprawy ważne dla regionalnego biznesu. Nie oznacza to jednak, że możemy spocząć na laurach. Przed nami kolejne wyzwania, a wraz z nimi nowe zadania. Chcemy, aby coraz więcej przedsiębiorców dostrzegało wartość wspólnego działania i miało świadomość, że dzięki silnej reprezentacji ich głos może być skuteczniej słyszany.
Przez ostatnie 25 lat gospodarka Lubelszczyzny przeszła ogromne przeobrażenia. Które inwestycje, inicjatywy lub wydarzenia najlepiej pokazują skalę tych zmian? W jakich dziedzinach nasz region nauczył się skutecznie konkurować na rynku krajowym i międzynarodowym?
- Jedną z największych barier rozwojowych regionu była przed laty słaba infrastruktura transportowa. Dlatego tak istotna była budowa drogi ekspresowej S17. Nasza organizacja angażowała się w działania na rzecz tej inwestycji, także wspólnie ze związkami zawodowymi. Pokazaliśmy, że w sprawach ważnych dla regionu interesy pracodawców i pracowników mogą być zbieżne.
Dzisiaj mamy lepsze połączenia drogowe, lotnisko, rozwijającą się logistykę i firmy, które coraz odważniej wychodzą poza rynek lokalny. Lubelszczyzna ma potencjał w przemyśle rolno-spożywczym, przetwórstwie, usługach i technologiach. Ważnym atutem jest także zaplecze akademickie.
Najbardziej zmieniło się jednak podejście przedsiębiorców. Myślą o ekspansji, innowacjach i budowaniu własnych marek. Nie oznacza to, że możemy być zadowoleni z obecnego poziomu rozwoju. Potrzebujemy więcej inwestycji i dobrze płatnych miejsc pracy, aby większa część wartości wytwarzanej przez firmy pozostawała w naszym regionie.

Organizacje pracodawców uczestniczą w konsultacjach i dialogu z administracją, ale przedsiębiorcy oczekują przede wszystkim konkretnych rezultatów. Czy może Pan wskazać decyzje lub działania, na które Lewiatan miał rzeczywisty wpływ?
- Dialog społeczny musi mieć wymiar praktyczny. Sam udział w posiedzeniach nie jest jeszcze sukcesem. Liczy się to, czy potrafimy skutecznie przedstawić argumenty przedsiębiorców i sprawić, że zostaną uwzględnione.
Dobrym przykładem naszej aktywności są działania na rzecz budowy S17. Angażowaliśmy się też w rozmowy o sytuacji ważnych przedsiębiorstw regionu, w tym Zakładów Azotowych w Puławach. Takie sprawy dotyczą nie tylko jednej firmy, ale również jej pracowników, kooperantów i lokalnej gospodarki.
Nie mniej istotna jest codzienna praca w instytucjach dialogu społecznego. W Wojewódzkiej i powiatowych Radach Rynku Pracy uczestniczymy w opiniowaniu kierunków polityki zatrudnienia i instrumentów wspierających rynek pracy. Od ponad dwóch lat z inicjatywy Pracodawców Lubelszczyzny Lewiatan formułujemy stanowiska, np. Wojewódzkiej Rady Dialogu Społecznego do rządu i Parlamentu RP z postulatem dopłat do pozapłacowych składników wynagrodzeń dla pracodawców zatrudniających pracowników na terenie województwa lubelskiego. Postulat ten jest szczególnie zasadny dziś, gdy zaraz za granicą naszego województwa toczą się działania wojenne. Lubelszczyzna w związku z tym jeszcze bardziej się wyludnia, dotyczy to szczególnie ludzi młodych, a inwestorzy nie chcą tu lokować swojego kapitału.
Z kolei obecność w Radzie Społecznej Lubelskiego Oddziału NFZ pozwala zabierać głos w sprawach ochrony zdrowia, które mają znaczenie także dla pracodawców i pracowników. Dzięki współpracy z Konfederacją Lewiatan możemy również przekazywać regionalne postulaty na szczebel krajowy.
Nie przypisujemy sobie zasług innych uczestników dialogu. Możemy jednak powiedzieć, że jesteśmy obecni tam, gdzie rozmawia się o najważniejszych problemach regionu, i konsekwentnie reprezentujemy interesy przedsiębiorców.

Przedsiębiorcy od lat wskazują na bariery administracyjne, niestabilność prawa i rosnące koszty prowadzenia działalności. Co obecnie najbardziej hamuje rozwój firm w naszym regionie? Czy zna Pan przypadki przedsiębiorców, którzy właśnie z tych powodów zrezygnowali z planowanych inwestycji?
- Największym problemem jest nieprzewidywalność. Przedsiębiorca podejmuje decyzje na kilka lat naprzód. Musi wiedzieć, jakie będą zasady prowadzenia działalności, koszty pracy i energii, obowiązki podatkowe. Gdy przepisy często się zmieniają, trudno racjonalnie planować inwestycje.
W ostatnich latach nałożyły się na siebie skutki pandemii, wojny w Ukrainie, inflacji i wzrostu kosztów działalności. Szczególnie mocno odczuwają to małe i średnie firmy, które nie dysponują rozbudowanym zapleczem prawnym czy administracyjnym. Dla nich każda kolejna procedura oznacza czas i pieniądze.
Nie chodzi o to, by przedsiębiorcy byli zwolnieni z obowiązków. Chodzi o stabilne, zrozumiałe reguły. Potrzebujemy też lepszej infrastruktury energetycznej i dostępności pracowników. Bez tego nie zbudujemy konkurencyjności opartej na nowoczesnych produktach i wysokiej wartości dodanej.
Wojna w Ukrainie zasadniczo zmieniła sytuację geopolityczną Lubelszczyzny. Czy bliskość wschodniej granicy jest dziś dla przedsiębiorców przede wszystkim źródłem zagrożeń, czy może również szansą gospodarczą, szczególnie w kontekście przyszłej odbudowy Ukrainy?
- Wojna to przede wszystkim dramat ludzi i poważne zagrożenie dla bezpieczeństwa. Ma jednak również konsekwencje gospodarcze, na które musimy się przygotować. Lubelszczyzna może odegrać istotną rolę w przyszłej odbudowie Ukrainy, ale sama bliskość granicy nie wystarczy.
Mamy doświadczenie we współpracy transgranicznej, firmy z wielu branż i rozwijające się zaplecze logistyczne. Potrzebne są jednak dalsze inwestycje w drogi, kolej, magazyny i energetykę. Równie ważne będą instrumenty finansowania oraz zabezpieczania ryzyka gospodarczego.
Lubelskie przedsiębiorstwa powinny uczestniczyć w tych procesach aktywnie, a nie tylko obserwować działania firm z innych państw. Organizacje pracodawców mogą pomagać w nawiązywaniu kontaktów, wymianie informacji i tworzeniu partnerstw, zwłaszcza mniejszym firmom, które nie mają własnych rozbudowanych struktur międzynarodowych.
Coraz więcej mówi się o technologiach dual use, przemyśle obronnym i budowaniu odporności gospodarczej państwa. Czy lubelskie przedsiębiorstwa są przygotowane do wykorzystania możliwości związanych z rozwojem tych sektorów? Co należałoby zrobić, aby nie pozostały jedynie podwykonawcami największych koncernów?
- Bezpieczeństwo państwa to nie tylko uzbrojenie. To także energetyka, transport, informatyka, infrastruktura krytyczna i stabilne łańcuchy dostaw. Wiele przedsiębiorstw z Lubelszczyzny ma kompetencje, które mogą być wykorzystane zarówno w sektorze cywilnym, jak i w obszarach związanych z bezpieczeństwem.
Musimy lepiej rozpoznawać te możliwości i łączyć firmy z uczelniami, instytutami badawczymi oraz dużymi odbiorcami technologii. Potrzebny jest dostęp do finansowania, wiedzy o wymaganiach technicznych i procedurach certyfikacji.
Wejście do łańcuchów dostaw dużych koncernów może być cenną szansą, ale nie powinno być jedyną ambicją. Chodzi o to, by lubelskie przedsiębiorstwa rozwijały własne rozwiązania i kompetencje projektowe. Silne, innowacyjne firmy są jednym z fundamentów odpornej gospodarki.

Jednym z największych wyzwań dla regionalnej gospodarki jest odpływ młodych, wykształconych ludzi. Co musiałoby się zmienić, aby absolwenci lubelskich uczelni częściej wiązali swoją przyszłość zawodową z naszym regionem? Czy przedsiębiorcy są gotowi zaoferować im coś więcej niż tylko konkurencyjne wynagrodzenia?
- Lublin ma silne środowisko akademickie, ale nie wszyscy absolwenci znajdują tu pracę odpowiadającą ich kwalifikacjom i aspiracjom. Nie wystarczy przekonywać młodych ludzi, że warto zostać. Trzeba stworzyć im realne perspektywy.
Potrzebujemy firm oferujących ciekawe projekty, możliwość rozwoju, awansu i kontakt z nowoczesnymi technologiami. Wynagrodzenie pozostaje ważne, ale liczy się również sposób organizacji pracy i szansa na zdobywanie nowych umiejętności.
Od lat podkreślamy potrzebę ściślejszej współpracy edukacji z biznesem. Praktyki, staże, programy kształcenia tworzone z udziałem pracodawców i rozwijanie kompetencji przyszłości muszą odpowiadać na rzeczywiste potrzeby rynku. To zadanie dla firm, uczelni, samorządów i instytucji rynku pracy. Jeżeli chcemy zatrzymać młodych ludzi, musimy pokazać im, że właśnie tutaj mogą realizować swoje plany zawodowe.
Gdyby mógł Pan wskazać trzy decyzje, które władze centralne i samorządowe powinny podjąć w najbliższym czasie, aby Lubelszczyzna stała się regionem bardziej atrakcyjnym dla inwestorów i przedsiębiorców, co znalazłoby się na tej liście?
- Po pierwsze, stabilne i przewidywalne prawo gospodarcze. Bez niego trudno planować inwestycje, nawet gdy dostępne są atrakcyjne programy wsparcia.
Po drugie, konsekwentne inwestycje w infrastrukturę, energetykę i nowe technologie. Region musi oferować przedsiębiorcom warunki do rozwoju nowoczesnej produkcji i usług, a nie konkurować wyłącznie kosztami pracy.
Po trzecie, lepsze powiązanie edukacji z gospodarką. Bez odpowiednio przygotowanych kadr nie będzie nowych inwestycji, a bez inwestycji trudno zatrzymać młodych ludzi.
Wszystkie te działania wymagają rzeczywistego dialogu z przedsiębiorcami. To oni podejmują ryzyko, tworzą miejsca pracy i rozwijają firmy. Dlatego potrzebują silnej reprezentacji. Nasza pozycja wynika nie tylko z 25 lat działalności i ponad 100 zrzeszonych członków. Jako regionalna organizacja Konfederacji Lewiatan, posiadającej reprezentatywność określoną ustawą o Radzie Dialogu Społecznego, uczestniczymy w pracach WRDS, rad rynku pracy i Rady Społecznej Lubelskiego Oddziału NFZ. To daje przedsiębiorcom możliwość przedstawiania swojego stanowiska w miejscach, w których rozpatrywane są ważne dla nich sprawy. Nie chcemy jedynie komentować zmian. Chcemy mieć wpływ na ich kształtowanie, z korzyścią dla przedsiębiorców i całego regionu.
- Dziękuję za rozmowę.


Komentarze