Kontener nie oznacza, że można wrzucić do niego wszystko
Przedsiębiorca może łatwo przyjąć założenie: skoro na posesji stoi kontener, a firma ma podpisaną umowę na odbiór odpadów, wszystko, co powstaje w przedsiębiorstwie, może trafić właśnie tam. Nie zawsze. Przepisy rozróżniają odpady komunalne i inne odpady powstające w związku z działalnością gospodarczą. Odpady komunalne mogą powstawać również poza gospodarstwami domowymi, jeżeli swoim charakterem i składem są podobne do odpadów powstających w gospodarstwach domowych. Nie oznacza to jednak, że każdy odpad wytworzony w firmie staje się odpadem komunalnym. Dlatego przy klasyfikacji odpadu nie można kierować się wyłącznie jego wyglądem.
„Wygląda jak zwykły śmieć” - i tu zaczyna się problem
Wyobraźmy sobie niewielki warsztat samochodowy. W części socjalnej powstają opakowania po produktach spożywczych, butelki po napojach czy odpady związane z codziennym funkcjonowaniem pracowników. Takie odpady mogą mieć charakter komunalny. Jednocześnie w warsztacie powstają odpady będące bezpośrednim efektem wykonywanych napraw i usług. Ich sposób zagospodarowania może być zupełnie inny. Podobna sytuacja może wystąpić w zakładzie produkcyjnym, firmie budowlanej, drukarni, stolarni czy przedsiębiorstwie świadczącym usługi techniczne. To, że odpad zmieści się w kontenerze, nie oznacza jeszcze, że właśnie tam powinien trafić.
Najważniejsze pytanie: skąd ten odpad się wziął?
Podczas audytu środowiskowego warto patrzeć nie tylko na ilość odpadów, ale przede wszystkim na ich pochodzenie. To często klucz do prawidłowej klasyfikacji. Jeżeli odpad powstaje w pomieszczeniu socjalnym, może mieć charakter komunalny. Jeżeli natomiast jest wynikiem konkretnego procesu technologicznego, wykonywanej usługi czy innego rodzaju działalności, należy przeanalizować jego klasyfikację oraz sposób dalszego postępowania. Zużyte materiały eksploatacyjne, odpady powstające podczas napraw, pozostałości produkcyjne czy odpady związane z określonym procesem technologicznym nie powinny być automatycznie traktowane jako zwykłe odpady komunalne.
Jeden kontener na wszystko? To może być błąd
Kolejnym problemem jest mieszanie różnych rodzajów odpadów. W praktyce przedsiębiorca może wiedzieć, że odpady są regularnie odbierane, ale nie mieć świadomości, co dokładnie znajduje się w kontenerze. A właśnie to pytanie jest niezwykle istotne: Co dokładnie znajduje się w tym pojemniku? Czy są tam wyłącznie odpady o charakterze komunalnym? Czy również odpady powstające podczas produkcji, napraw, remontów lub świadczenia usług? Sama umowa na odbiór odpadów nie rozwiązuje tego problemu.
Co przedsiębiorca powinien wiedzieć?
Każda firma powinna mieć świadomość, jakie odpady powstają w związku z prowadzoną działalnością i jak należy z nimi postępować.
Warto odpowiedzieć sobie na kilka podstawowych pytań:
- jakie odpady powstają w firmie?
- z jakich procesów pochodzą?
- które z nich mają charakter komunalny?
- które wymagają ewidencji?
- jakie kody odpadów należy stosować?
- w jaki sposób powinny być magazynowane?
- komu mogą zostać przekazane?
- czy wymagane jest potwierdzenie przekazania odpadów w BDO?
- czy dokumentacja odpowiada rzeczywistemu sposobowi postępowania z odpadami?
Ustawa o odpadach nakłada na wytwórcę obowiązek gospodarowania wytworzonymi przez siebie odpadami. Powierzenie gospodarowania nimi innemu podmiotowi również musi odbywać się na zasadach określonych w przepisach.
„Ale firma odbierająca powiedziała, że możemy”
To argument, który również można usłyszeć. Przedsiębiorca zamawia kontener, podpisuje umowę z odbiorcą odpadów i zakłada, że skoro pojemnik został dostarczony, może wrzucać do niego wszystkie odpady powstające w firmie. Tymczasem odpowiedzialność za prawidłowe gospodarowanie odpadami nie sprowadza się do zamówienia kontenera. Najpierw trzeba ustalić, jakie odpady powstają, a dopiero później dobrać odpowiedni sposób ich zbierania, magazynowania i przekazywania.
Najczęstszy problem? Nikt wcześniej tego nie sprawdził
W wielu firmach przez lata nikt dokładnie nie analizował, jakie odpady rzeczywiście powstają. Przedsiębiorca prowadzi działalność od kilku lub kilkunastu lat, ma umowę na odbiór odpadów i jest przekonany, że wszystko działa prawidłowo. Dopiero audyt może pokazać, że:
- część odpadów trafia do niewłaściwego pojemnika,
- różne rodzaje odpadów są ze sobą mieszane,
- przedsiębiorca nie wie, jakie kody odpadów powinny być stosowane,
- część odpadów wymaga odrębnego sposobu zagospodarowania,
- dokumentacja nie odpowiada rzeczywistemu sposobowi postępowania z odpadami.
Co ważne, nie zawsze jest to efekt lekceważenia przepisów. Często przyczyną jest po prostu brak wiedzy albo przyjęcie błędnego założenia, że skoro odpady są regularnie odbierane, wszystko jest w porządku.
Zrób prosty test w swojej firmie
Warto przejść po przedsiębiorstwie i sprawdzić, jakie odpady powstają w poszczególnych miejscach.
Zacznij od sześciu pytań:
1. Jakie odpady powstają w biurze i pomieszczeniach socjalnych?
2. Jakie odpady powstają na hali, w warsztacie lub podczas świadczenia usług?
3. Które odpady są bezpośrednio związane z procesem gospodarczym lub technologicznym?
4. Do jakich pojemników obecnie trafiają?
5. Czy są przekazywane właściwym podmiotom?
6. Czy rzeczywisty sposób postępowania z odpadami odpowiada prowadzonej ewidencji i dokumentacji?
Taka prosta analiza może ujawnić problemy, których na co dzień nikt nie zauważa.
Z notatnika audytora
Podczas audytu środowiskowego warto spojrzeć nie tylko na dokumenty. Czasami wystarczy zajrzeć do kontenera. Jego zawartość potrafi powiedzieć o gospodarce odpadami w firmie więcej niż kilka stron dokumentacji. Jeżeli w jednym pojemniku znajdują się odpady socjalne, opakowaniowe oraz odpady powstające podczas wykonywania usług, powinien to być sygnał do dokładniejszego sprawdzenia całego systemu. Nie chodzi o to, żeby od razu zakładać, że przedsiębiorca łamie przepisy. Chodzi o to, żeby ustalić, co właściwie znajduje się w pojemniku i dlaczego właśnie tam trafiło.
Sam odbiór odpadów nie oznacza, że wszystko jest prawidłowo
To jeden z najważniejszych wniosków. Jeżeli firma regularnie odbiera odpady, przedsiębiorca może mieć poczucie, że problem jest rozwiązany. Tymczasem prawidłowa gospodarka odpadami obejmuje znacznie więcej. Liczy się między innymi to, jak odpad został zaklasyfikowany, w jaki sposób jest zbierany i magazynowany oraz komu został przekazany. Dlatego podczas audytu warto spojrzeć na gospodarkę odpadami kompleksowo, a nie tylko sprawdzić, czy przedsiębiorstwo posiada umowę na odbiór odpadów.
Kontener to dopiero początek
Najważniejsze pytanie nie brzmi:
„Czy mamy gdzie wyrzucać śmieci?”
Powinno brzmieć:
„Czy wiemy, jakie odpady powstają w naszej firmie i czy postępujemy z nimi zgodnie z przepisami?”
To właśnie od tego pytania warto rozpocząć analizę gospodarki odpadami w przedsiębiorstwie. Bo prawidłowe gospodarowanie odpadami zaczyna się nie przy kontenerze, ale już w momencie, gdy odpad powstaje.
Autorką tekstu jest Beata Szafran, właścicielka firmy Esperto di Affari, Doradztwo Środowiskowe . Specjalizuje się w doradztwie z zakresu ochrony środowiska dla przedsiębiorstw w całej Polsce. Na co dzień wspiera firmy z różnych branż w zakresie obowiązków wynikających z systemu BDO, raportowania KOBiZE, opłat środowiskowych, gospodarki odpadami, F-gazów .Przeprowadza audyty środowiskowe i pomaga przedsiębiorcom unikać kar za niedopełnienie wymogów prawnych. W bazie klientów ma blisko 1000 podmiotów, realizując ponad 24 000 raportów wniosków i analiz środowiskowych. Kontakt : [email protected]
Komentarze