Getto na Podzamczu w Lublinie było pierwszym gettem zlikwidowanym w ramach niemieckiej Akcji „Reinhardt”. Akcja likwidacyjna trwała miesiąc - od nocy z 16 na 17 marca do 14 kwietnia 1942 roku. W tym czasie blisko 28 tysięcy Żydów zostało deportowanych do obozu zagłady w Bełżcu.
Sztab operacji, której celem była początkowo eksterminacja Żydów zamieszkujących obszar Generalnego Gubernatorstwa, mieścił się właśnie w Lublinie. Plan biologicznej likwidacji rozszerzono później na Żydów europejskich, w sumie ponad 11 milionów osób. Niemcy określali tę operację eufemistycznym terminem „ostateczne rozwiązanie kwestii żydowskiej”.
Główne ośrodki natychmiastowej zagłady zlokalizowano w Generalnym Gubernatorstwie. Obozy w Bełżcu i Sobiborze znajdowały się w dystrykcie lubelskim, natomiast Treblinka w dystrykcie warszawskim. Szczególnym miejscem był również KL Lublin na Majdanku, gdzie więziono zarówno Żydów, jak i osoby innych narodowości. Tam eksterminacja odbywała się głównie poprzez wyniszczającą pracę, choć funkcjonowały również komory gazowe.
Jak przypomina Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN”, sztab Akcji „Reinhardt” mieścił się w budynku dzisiejszego Collegium Iuridicum KUL przy ul. Spokojnej. W jednym z pomieszczeń znajdował się gabinet Odilo Globocnika - dowódcy SS i policji w dystrykcie lubelskim. Niedaleko stała również jego prywatna willa. Z kolei w obecnym budynku Biblioteki Uniwersyteckiej KUL przy ul. Chopina znajdowały się magazyny, w których przechowywano zrabowane mienie żydowskie.
W latach 1942-1943 w ramach operacji „Reinhardt” zamordowano około 2 miliony osób. Ofiary ginęły podczas likwidacji gett, w transportach deportacyjnych lub w komorach gazowych obozów zagłady.
Każdego roku Ośrodek „Brama Grodzka - Teatr NN” przypomina o tych wydarzeniach poprzez symboliczne „Misterium Światła i Ciemności”. Wydarzenie odbywa się po zmroku w Bramie Grodzkiej już od ponad dwóch dekad.
Podczas uroczystości odczytywane są nazwiska przedwojennych mieszkańców dzielnicy żydowskiej, którzy z dużym prawdopodobieństwem zostali wywiezieni w pierwszym transporcie do obozu zagłady w Bełżcu. Następnie w przestrzeni dawnego Miasta Żydowskiego gasną wszystkie światła. W ciemności pozostaje tylko jedna latarnia - ostatnia ocalała lampa z tej dzielnicy, nazywana symbolicznie „Latarnią Pamięci”.
Program wydarzenia
- 18:00 - Początek „Misterium Światła i Ciemności” | Brama Grodzka
- 18:30 - Przejście „Szlakiem Pamięci” | „Latarnia Pamięci”, ul. Podwale
- 20:00 - Zakończenie misterium przy instalacji „Nie/Pamięć Miejsca” | ul. Zimna
Komentarze